Washandje in plaats van douche: Lichaamshygiëne met weinig water

Een langdurige stroomstoring kan meer stilleggen dan alleen verlichting en koeling. Als tegelijk ook de watervoorziening uitvalt of kraanwater slechts beperkt mag worden gebruikt, wordt dagelijkse lichaamsverzorging al snel een uitdaging. Het doel is dan niet de gebruikelijke douche, maar schone handen, beschermde huid en een verstandige volgorde. Met een kleine hygiënevoorraad kan veel water worden bespaard zonder belangrijke lichaamsdelen te verwaarlozen.

Handen hebben altijd voorrang. Was ze vooral na toiletgebruik, vóór het bereiden of eten van voedsel, vóór wondverzorging en na contact met afval. Gebruik zeep en veilig water en wrijf de handen minstens 20 seconden. Een jerrycan met kraantje, een knijpfles of een kleine scheplepel verbruikt aanzienlijk minder dan een lopende kraan. Is er geen veilig water beschikbaar, dan kan handdesinfectiemiddel met minstens 60 procent alcohol tijdelijk helpen. Het vervangt wassen echter niet wanneer de handen zichtbaar vuil of vet zijn.

Voor het wassen van het lichaam zijn een kleine kom, een washandje en een beetje lauw water voldoende. Maak het washandje vochtig, gebruik weinig milde zeep en werk van de schonere naar de sterker vervuilde zones. Begin met gezicht, hals en bovenlichaam, gevolgd door oksels en huidplooien. Intieme zone, billen en voeten komen als laatste. Gebruik hiervoor bij voorkeur een tweede washandje of minstens een andere, schone kant. Dompel een vuil washandje niet steeds opnieuw in de volledige watervoorraad. Het is beter om water in kleine porties uit een schone verpakking te nemen.

Vooral oksels, liezen, geslachtsdelen, billen, voeten en huidplooien verdienen dagelijks aandacht. Droog deze plaatsen na het wassen goed af, omdat blijvend vocht huidirritatie en schimmelproblemen kan bevorderen. Ondergoed en sokken moeten zo regelmatig mogelijk worden verwisseld en gedragen kleding moet worden opgehangen om te luchten. Tijdens een korte noodsituatie hoeft haar niet dagelijks te worden gewassen. Borstelen, vastbinden en de hoofdhuid droog houden is meestal tijdelijk voldoende.

Ook bij het tandenpoetsen kan water worden bespaard. Doe slechts een kleine hoeveelheid veilig water in een beker, maak de tandenborstel nat en spoel niet langer dan nodig. Gebruik nooit water van onbekende kwaliteit om tanden te poetsen. Baby’s, zieke mensen, ouderen, open huidplekken en intieme hygiëne vragen extra zorg. Gebruik daarvoor bijzonder schoon water en volg officiële aanwijzingen nauwkeurig wanneer er een waarschuwing geldt.

Vochtige reinigingsdoekjes kunnen aanvullen, maar vervangen water en zeep niet volledig. Kies indien mogelijk ongeparfumeerde producten en gebruik ontsmettingsmiddelen niet op grote delen van het gezicht, slijmvliezen, geslachtsdelen of beschadigde huid. Menstruatieproducten moeten met schone handen worden verwisseld en volgens de aanwijzingen van de fabrikant worden gebruikt. Afval hoort in een goed afgesloten zak, vooral wanneer toilet of afvalophaling niet normaal functioneren.

Maak daarom vóór de volgende stroomstoring een klein hygiënepakket: milde zeep, twee washandjes per persoon, kleine handdoeken, tandenborstel en tandpasta, handdesinfectiemiddel, ongeparfumeerde vochtige doekjes, menstruatieproducten, afvalzakken en extra ondergoed en sokken. Bewaar drinkwater en water voor lichaamsverzorging afzonderlijk en duidelijk gelabeld. Zo wordt kostbaar drinkwater niet per ongeluk verspild en wordt onveilig water niet gebruikt voor mond, handen of wonden.

Lichaamshygiëne met weinig water betekent niet dat elk lichaamsdeel even grondig moet worden gereinigd. Belangrijk is dat de zones die voor de gezondheid het meest tellen eerst worden verzorgd, dat water schoon wordt afgenomen en dat verontreiniging niet verder wordt verspreid. Tijdens een stroomstoring is een korte wasbeurt in een duidelijke volgorde verstandiger dan een geïmproviseerde volledige lichaamswas die de hele voorraad onnodig opgebruikt.

Bronnen: Centers for Disease Control and Prevention, “Guidelines for Personal Hygiene During an Emergency”; World Health Organization, informatie over water, sanitaire voorzieningen en hygiëne in noodsituaties.