Gekoelde medicijnen tijdens een stroomstoring: veilig bewaren, niet improviseren

Bij een stroomstoring denken veel mensen eerst aan verlichting, hun telefoon en de koelkast. Voor mensen die insuline, bepaalde oogdruppels, vloeibare antibiotica, biologische geneesmiddelen of andere gekoelde medicijnen nodig hebben, kan het wegvallen van koeling echter snel een gezondheidsrisico worden. Daarom hoort in elk huishouden waar zulke middelen worden gebruikt een plan voor medicijnkoeling.

Lees eerst de bijsluiter en vraag de apotheek, arts of fabrikant naar het toegestane temperatuurbereik. Niet elk medicijn moet voortdurend tussen twee en acht graden Celsius worden bewaard. Sommige middelen mogen na opening of gedurende een beperkte periode op kamertemperatuur blijven. Die termijn verschilt per product. Vertrouw daarom nooit op één algemene regel en verander niet zelf de dosering of het medicijn.

Zet een kleine koeltas of koelbox klaar. Zorg voor bevroren gelpacks, een schone handdoek of andere scheidingslaag, een zo nauwkeurig mogelijke thermometer en een lijst met medicijnnaam, dosering, bewaarinstructies en contactgegevens van apotheek, arts en fabrikant. Leg het medicijn nooit rechtstreeks op ijs of tegen een bevroren koelelement. Te veel kou kan net zo schadelijk zijn als hitte. Vooral insuline mag niet bevriezen; bevroren insuline mag niet worden gebruikt.

Voorzie de koeltas van een duidelijk label en bewaar hem waar alle volwassenen in huis hem snel kunnen vinden. Controleer de gelpacks en thermometer regelmatig. Wie een elektrische medicijnkoeler gebruikt, moet vooraf testen hoelang die werkt op een powerstation of de aansluiting van een voertuig. Een niet-getest apparaat is nog geen noodplan. Bewaar ook een papieren kopie van het recept, het medicatieschema en belangrijke telefoonnummers, omdat internet en mobiel bereik kunnen uitvallen.

Houd bij een stroomstoring de koelkastdeur eerst gesloten. Open hem alleen wanneer het medicijn echt moet worden gepakt of gecontroleerd. Noteer het tijdstip waarop de stroom uitviel. Bij een langere storing gaat het medicijn in de voorbereide koeltas, gescheiden van de bevroren elementen. Controleer de temperatuur regelmatig zonder de tas steeds te openen. Direct zonlicht, een hete auto, vensterbanken en plekken bij kooktoestellen zijn ongeschikt.

Plan ook een tweede veilige locatie: buren met noodstroom, een apotheek, huisartsenpraktijk, kliniek, hulppost of openbaar gebouw met betrouwbare stroomvoorziening. Regel dit vóór een noodsituatie. Bij langdurige uitval kan een geschikte en veilig gebruikte noodstroomvoorziening eveneens helpen. Generatoren mogen vanwege koolmonoxide nooit in woningen, garages of andere afgesloten ruimten draaien.

Ga na terugkeer van de stroom niet gokken of een product nog bruikbaar is. Noteer hoelang en bij welke temperaturen het is bewaard en vraag advies aan apotheek, arts of fabrikant. De CDC adviseert gekoelde medicijnen na een stroomstoring van een dag of langer in het algemeen te vervangen, tenzij het etiket iets anders vermeldt. Wanneer een levensnoodzakelijk medicijn nog niet kan worden vervangen, mag het volgens de CDC alleen worden gebruikt tot vervanging beschikbaar is. Voor insuline gelden productspecifieke regels; de FDA wijst erop dat veel insulines gedurende beperkte tijd op kamertemperatuur bruikbaar kunnen blijven, maar tegen hitte, zonlicht en bevriezing moeten worden beschermd.

Belangrijk: dit advies vervangt geen individuele medische begeleiding. Het etiket, de bijsluiter en informatie van arts, apotheek of fabrikant hebben altijd voorrang.

Bronnen: CDC, Refrigerated Drugs; CDC, Managing Insulin in an Emergency; CDC, Prescriptions; FDA, Information Regarding Insulin Storage and Switching Between Products in an Emergency.