Malta zweet in het donker: recordhitte duwt stroomnet naar de grens

Na een uitzonderlijke hittegolf heeft Malta ervaren hoe snel een modern elektriciteitsnet zijn grenzen kan bereiken. Op donderdag 23 juli 2026 meldde staatsenergiebedrijf Enemalta dat technici twee beschadigde ondergrondse kabels naar de hoofdstad Valletta hadden hersteld. De stroom keerde terug in de stad, terwijl ploegen verder werkten aan plaatselijke storingen in andere delen van de eilandstaat.

Achter de reeks storingen zat een gevaarlijke combinatie van extreme hitte, recordverbruik en kwetsbare infrastructuur. De elektriciteitsvraag bereikte dinsdag een historisch hoogtepunt van 741 megawatt. Een dag eerder was al 713 megawatt gemeten. Ter vergelijking: tijdens de zware hittegolf van 2023 lag het toenmalige record op 663 megawatt. Temperaturen boven de 40 graden hielden airconditioners, ventilatoren en koelinstallaties vrijwel onafgebroken aan het werk. Malta noteerde bovendien 43,3 graden, een nieuw julirecord.

Voor veel mensen veranderde een technische storing snel in een nachtmerrie. Huishoudens zaten urenlang in oververhitte woningen zonder ventilator of airconditioning. Liften stonden stil, sommige medische apparaten konden alleen werken waar noodstroom beschikbaar was en voedsel bedierf in koelkasten en vriezers. Bewoners vertelden dat zij in gemeenschappelijke gangen sliepen of verkoeling zochten in auto’s met airconditioning.

Ook het openbare leven begon te wankelen. De stroom viel uit in het kantoor van de premier en in verschillende ministeries. In de rechtbanken van Valletta moest zelfs een veelbesproken proces tijdelijk worden onderbroken. Restaurants gooiden bedorven voedsel weg, winkels liepen inkomsten mis en elektronische betaalsystemen werkten op sommige plaatsen niet meer. Voor een dichtbevolkte eilandstaat midden in het toeristische hoogseizoen was dat bijzonder ernstig: hotels, horeca en kleine ondernemingen zijn afhankelijk van koeling, klimaatregeling en kaartbetalingen.

Zelfs het voetbal bleef niet gespaard. Tijdens de tweede helft van de UEFA Conference League-wedstrijd tussen Floriana en Drita in het Centenary Stadium van Ta’ Qali gingen de lichten uit. De stroomvoorziening viel meerdere keren weg terwijl men probeerde een generator stabiel te laten draaien. Volgens de Maltese voetbalbond bemoeilijkte de hitte ook de werking van de noodgenerator. De wedstrijd kon worden uitgespeeld, maar het beeld van een donker stadion paste op verontrustende wijze bij de situatie in het land.

Enemalta verklaarde dat de aanhoudend hoge temperaturen storingen in ondergrondse hoogspanningskabels hadden bevorderd. Tegelijkertijd zette het nooit eerder bereikte verbruik het distributienet zwaar onder druk. Gemoderniseerde delen functioneerden beter, terwijl de meeste storingen optraden in gebieden die nog op versterking wachten. In Valletta moesten niet alleen twee kabels worden hersteld. Ook een tijdelijk geplaatste generator kreeg problemen en moest worden vervangen.

De regering kondigde compensatie aan voor huishoudens en bedrijven die minstens zes uur zonder stroom zaten. Concrete informatie over de aanvraagprocedure was aanvankelijk nog niet beschikbaar. In de eerdere regeling kregen huishoudens, afhankelijk van de duur van de uitval, een tegoed van 60 tot 110 euro. Bedrijven konden tot 200 procent van hun gemiddelde maandelijkse elektriciteitsverbruik vergoed krijgen. Het was nog niet duidelijk of deze bedragen ditmaal ongewijzigd zouden gelden.

Malta kende geen volledige landelijke blackout. De reeks lokale storingen liet echter zien hoe snel hitte en recordvraag meerdere belangrijke sectoren tegelijk kunnen treffen. Wie noodverlichting, opgeladen powerbanks, drinkwater, een plan voor medicijnen en een strategie voor gekoeld voedsel klaar heeft, wint kostbare tijd. Bij extreme hitte kan een stroomstoring binnen enkele uren veranderen in een gezondheids- en bevoorradingsprobleem.

Bronnen: Reuters, 22 juli 2026; Newsbook Malta, 23 juli 2026; Times of Malta, 22 en 23 juli 2026.