Donau op recordlaagte: Roemenië legt beide kernreactoren stil

Roemenië beleeft een energiealarm dat in deze vorm nog niet eerder is voorgekomen. Door de extreem lage waterstand van de Donau wordt op donderdag 30 juli 2026 ook reactor 2 van de kerncentrale Cernavodă gecontroleerd stilgelegd. Reactor 1 was dinsdag al van het elektriciteitsnet gehaald. Daardoor staan voor het eerst beide eenheden tegelijk stil wegens watergebrek en verdwijnt in één klap ongeveer 1.400 megawatt aan vermogen uit het Roemeense elektriciteitssysteem.

De oorzaak is geen technisch defect in de reactor, maar de rivier naast de centrale. Cernavodă gebruikt water uit de Donau voor de koeling. De afvoer aan de Roemeense grens daalde tot ongeveer 1.650 kubieke meter per seconde. In juli is ongeveer 4.750 kubieke meter normaal. De autoriteiten verwachten dat de afvoer tegen 4 augustus verder kan dalen tot ongeveer 1.500 kubieke meter. Ter vergelijking: het historische dieptepunt uit 1985 bedroeg ongeveer 1.400 kubieke meter per seconde.

Elk van de twee reactoren levert ongeveer 706 megawatt. Samen zijn zij normaal goed voor ongeveer een vijfde van de Roemeense elektriciteitsproductie. Dat beide installaties tegelijk van het net moeten door de lage waterstand is daarom veel meer dan een ongebruikelijke bedrijfsonderbreking. Het is een stresstest voor het volledige energiesysteem, midden in een Europese hittegolf waarin airconditioning en koelinstallaties de vraag extra verhogen.

Het Roemeense ministerie van Energie verwachtte deze week piekbelastingen van ongeveer 7,3 gigawatt. Zelfs vóór de stillegging van de tweede reactor bedroeg de binnenlandse productie op sommige momenten slechts ongeveer 4,3 gigawatt. Het ontbrekende vermogen moet nu in grotere mate worden opgevangen door andere centrales, elektriciteitsimport en beschikbare reserves. De autoriteiten benadrukken dat huishoudens en bedrijven veilig bevoorraad moeten blijven. Er is geen landelijke black-out aangekondigd en ook geen lokale stroomonderbreking gemeld. Toch staat het systeem duidelijk zwaarder onder druk en worden hogere groothandelsprijzen voor elektriciteit waarschijnlijk geacht.

De druk stopt niet bij de Roemeense grens. Ook de Hongaarse kerncentrale Paks moest wegens de lage Donau één van haar vier reactoren stilleggen, nadat het vermogen van andere eenheden al was verminderd. De droogte treft daardoor tegelijkertijd meerdere belangrijke centrales langs dezelfde rivier. Wat op een regionaal waterprobleem lijkt, verandert plotseling in een Europees energievraagstuk.

De combinatie van hitte, droogte en dalende elektriciteitsproductie is bijzonder zorgwekkend. Terwijl de vraag stijgt, verliezen centrales een deel van hun vermogen of moeten zij om veiligheidsredenen volledig stoppen. Waterkrachtcentrales kunnen eveneens minder produceren, terwijl ingevoerde elektriciteit duurder wordt wanneer buurlanden met dezelfde omstandigheden kampen. Eén uitval kan in een verbonden netwerk meestal worden gecompenseerd. Meerdere gelijktijdige tekorten kunnen de beschikbare reserves echter snel doen slinken.

Voor Roemenië begint daarom een race tegen het weer en de waterstand. De reactoren mogen pas opnieuw worden opgestart wanneer de voorgeschreven koelvoorwaarden weer veilig kunnen worden nageleefd. Tot die tijd blijft het land sterker afhankelijk van invoer en andere producenten. De komende dagen zullen uitwijzen of het net stabiel door de hittegolf komt of dat de historische droogte verdere noodmaatregelen afdwingt.

Bron: Reuters, “Low Danube river levels force Romania to shut down both of its nuclear power reactors”, 29 juli 2026; Associated Press, “Danube River reaches record low water levels during prolonged drought”, 30 juli 2026; Nuclearelectrica, actuele berichten over de gecontroleerde stillegging van de reactoren in Cernavodă.