Płatności podczas blackoutu: plan czterech kopert z gotówką awaryjną

Podczas blackoutu pieniądze mogą istnieć, a mimo to stać się bezużyteczne. Terminale kartowe, bankomaty, bankowość internetowa, aplikacje płatnicze i elektroniczne kasy potrzebują energii elektrycznej, transmisji danych lub działających centrów informatycznych. Dlatego gospodarstwo domowe nie powinno jedynie trzymać „trochę gotówki”, lecz wcześniej przygotować jasny plan płatności.

Najpierw oblicz realistyczne zapotrzebowanie. Zapisz, co domownicy mogą jeszcze potrzebować kupić przez dziesięć do czternastu dni: wodę pitną, proste produkty spożywcze, leki, środki higieniczne, paliwo lub niezbędny transport. Pomnóż szacowane dzienne wydatki przez wybrany okres przygotowania i dodaj niewielką rezerwę. Odpowiednia kwota jest inna dla każdego gospodarstwa. Nie chodzi o gromadzenie wielkich sum, lecz o pokrycie koniecznych wydatków.

Praktyczną metodą jest podział pieniędzy na cztery opisane koperty. Koperta pierwsza jest przeznaczona na żywność i wodę. Druga pokrywa leki, higienę i konieczny transport. Trzecia zawiera małe kwoty na komunikację, pomoc sąsiedzką lub nieprzewidziane zakupy. Czwarta pozostaje zamknięta jako rezerwa i jest otwierana dopiero wtedy, gdy pozostałe środki nie wystarczą. Dzięki temu zbyt dużo pieniędzy nie zostanie wydane już pierwszego dnia.

Używaj przede wszystkim banknotów o niskich nominałach i kilku monet. Gdy kasy nie działają lub brakuje reszty, sprzedawcy mogą nie mieć możliwości rozmienienia dużych banknotów. Zestaw pozwalający możliwie dokładnie opłacić małe zakupy jest więc bardziej przydatny niż kilka wysokich nominałów. Regularnie sprawdzaj, czy pieniądze są nadal ważne i nieuszkodzone.

Przechowuj awaryjną gotówkę w suchym, dyskretnym miejscu poza zasięgiem dzieci. Nie trzymaj całej sumy w jednym portfelu. Niewielka część może być łatwo dostępna, a reszta powinna leżeć w drugim bezpiecznym miejscu. Nie zapisuj dokładnej lokalizacji na ogólnodostępnej liście i nie informuj osób spoza domu, ile gotówki posiadasz.

Gotówka jest najważniejszym technicznym rozwiązaniem awaryjnym, ale nie jedyną możliwością płatności. Karty debetowe i kredytowe pozostają przydatne, jeżeli niektóre sklepy mają zasilanie awaryjne lub czasowo działające połączenia. Nie polegaj jednak na płatnościach zbliżeniowych telefonem czy zegarkiem: bateria, sieć komórkowa, internet lub autoryzacja mogą zawieść. Nie czekaj z wypłatą pieniędzy do chwili, gdy prąd już zniknie.

Podczas blackoutu stosuj jasną kolejność priorytetów. Najpierw kupuj to, co chroni zdrowie i podstawowe zaopatrzenie. Unikaj zakupów w panice i nie płać mocno zawyżonych cen, chyba że istnieje bezpośrednie zagrożenie. Natychmiast przelicz resztę i w miarę możliwości poproś o odręczne pokwitowanie z datą, towarem, kwotą i nazwiskiem sprzedawcy.

Jeżeli otrzymanej już usługi nie można od razu opłacić, spokojnie poszukaj pisemnego rozwiązania. Kwotę, datę, dane kontaktowe i późniejszy sposób płatności można zapisać na pokwitowaniu podpisanym przez obie strony. Przepisy różnią się w zależności od kraju; taka notatka nie zastępuje ogólnej porady prawnej, ale pomaga uniknąć nieporozumień.

Zachowaj szczególną ostrożność wobec rzekomych pomocników, ulicznych handlarzy walutą lub osób obiecujących za gotówkę dostęp do rachunków bankowych, paliwa albo uprzywilejowanego zaopatrzenia. Nigdy nie podawaj kodu PIN, kodów bezpieczeństwa, haseł ani pełnych danych karty. Podczas płacenia nie pokazuj całej posiadanej gotówki.

Po przywróceniu systemów sprawdź operacje bankowe i kartowe pod kątem podwójnych lub nieznanych obciążeń. Ureguluj pisemnie uzgodnione należności, uzupełnij fundusz awaryjny i zmień podział kopert zgodnie z rzeczywistymi wydatkami.

Źródła: Austriacki Związek Ochrony Ludności, Bargeld für alle Fälle; Deutsche Bundesbank, przemówienie końcowe sympozjum o gotówce; austriackie ministerstwo federalne, najczęstsze pytania dotyczące blackoutów i prawa.